Reisverslag Cuba

1. Dinsdag 10 augustus

Het is de laatste dag voor de vakantie. Alles is ingepakt en het huis is schoon. Na het eten gaan we op pad - met bus en trein naar ons hotel 'Etap' op Schiphol. Eenvoudig maar ok. Het vakantiegevoel begint nu te komen bij mij.

2. Woensdag 11 augustus

Vroeg op, want na het ontbijt met de bus naar de vertrekhal, waar we ons ticket krijgen en inchecken. Dan moeten we ruim 2 uur wachten, dus slapen nog wat in relaxstoelen. De vlucht is op zich rustig, wat turbulentie maar ok, en wel lang. We hebben een stop van ongeveer een uur in Punta Cana, Dominicaanse Republiek. Een leuk uitziende luchthaven en een temperatuur om bij te smelten.
Daarna vliegen we verder naar Holguín. Daar moeten we lang wachten en ons visum wordt geëffectueerd. Het is heel erg warm. Buiten wacht reisleider Marc (ofwel Marco) ons op tezamen met een Cubaanse gids van Horizontes en een buschauffeur. We kopen water en bellen mobiel met thuis.
De busrit is een lange en hobbelige. We rijden door verschillende landschappen, en wat vooral opvalt is de armoede van de huizen en het vervoer van de mensen.
Het laatste stuk, voorbij Santiago, gaat al slingerend omhoog. Het is inmiddels donker en er lopen wat koeien op de weg. De bus lijkt het soms niet te trekken en hij schijnt ook een probleem te hebben, dat de chauffeur nog zal laten verhelpen vóór morgen. In ons hotel in La Gran Piedra worden we opgewacht met rum-cola's. Inmiddels hebben we kennis met elkaar gemaakt.
Mark en ik delen een huisje met Arjan en Linda uit Utrecht. Het huisje moet een mooi uitzicht hebben maar het is erg donker. Het waait heel hard, maar we slapen goed. Worden wel vroeg in de ochtend even wakker maar slapen verder goed.

3. Donderdag 12 augustus

Lekker even douchen en tas inpakken en dan naar buiten. Het uitzicht is inderdaad erg mooi, we kijken over de 'heuvels' naar zee. We ontbijten met z'n allen en beklimmen dan de rots 'La Gran Piedra'. Weer is het uitzicht mooi, maar ik geniet vooral van de mooie flora hier.
We lopen verder naar 'Cafetal La Isabelica' en kunnen onderweg bij een klein dorpje zien hoe de mensen leven en hoe de huisarts werkt. Ik zie bij een eucalyptusstruik hoe een vlinder zich in drie blaadjes een cocon gesponnen heeft en vestig me daarmee als bioloog. We komen aan bij de ruïne van Isabelica, een oude koffieplantage. De heuvels zijn niet langer bedekt met koffieplanten, maar het huis staat er nog wel, en ook de droogterrassen zijn er nog. We kunnen ook de koffie drinken in de mooie tuin, waar onder andere de Mariposa bloeit (de nationale bloem).
Daarna lopen we terug naar de huisjes van het hotel om de bagage op te halen, en rijden we naar Santiago de Cuba. In de baai nemen we een boot naar het eilandje Cayo Granma, waar we lunchen en rondlopen. We hebben veel aandacht van kinderen, die pennen van ons willen hebben. Bovenop de heuvel krijgen we de algemene informatie van Marco, en daarna bezoeken we het schooltje, waar ik drie setjes pennen + potloden + gummetjes achterlaat.
We wandelen terug naar de boot voor de terugvaart en gaan naar het hotel. De bus is heet, maar het hotel heeft een zwembad. Daar duiken we in, maar helaas is het warm ! Had ik al gezegd dat de natuur hier zo mooi is ? Overal palmbomen en mango's, bananen, en andere vruchten, en vanochtend en vanmiddag hebben we zelfs een kolibrie gezien !
We nemen snel een douche en pakken dan samen met Manon en Mark een taxi naar het centrum. Daar verzamelen we met de groep, om een drankje te nuttigen bovenop het hotel Casa Granda, vanwaar we een prachtig uitzicht hebben over de stad en de baai.
Op het plein worden we aangesproken door mannen, jong en oud, die ons te eten willen vragen en met ons willen praten. Maar we hebben al afgesproken bij een paladares vlakbij de Padre Pico steps. Daar hebben ze in de tuin 4 tafels neergezet, met krukjes en stoelen zodat we allemaal kunnen zitten. Het is een aparte belevenis om zo bij de mensen thuis te eten.
Blijkbaar is er iemand jarig, want er wordt taart met kaarsjes aangesneden in de kamer naast ons. Wat ik minder vind is dat de vleesachtige vis die sommige gegeten hebben, een dolfijnachtige blijkt te zijn. Ons verblijf wordt nog opgeluisterd door een Cubaanse zangeres, die echt haar best doet, maar een erg slecht achtergrondbandje heeft.
Na het eten gaan we met de meesten nog naar de Casa de la Trova. Dat is echt geweldig, met live muziek, en salsadans. Hans en Marco worden op de dansvloer gevraagd, maar ik val na een tijdje in slaap helaas, zo moe ben ik. Dus pakken Mark en ik een taxi naar het hotel en voor ik het doorheb, slapen we al.

4. Vrijdag de dertiende

Fidel is vandaag jarig ! We beginnen met een ontbijt in het hotel, met erg veel keuze o.a. gebakken eieren, wentelteefjes en pannenkoekjes. Dan delen we de taxi met Linda en Arjan naar Parque Céspedes. De taxi is een privé Lada met zwarte ruiten.
Als eerste gaan we naar de kathedraal, en hoewel het jaartal 1522 op de gevel staat, is hij veel recenter. Rond de kerk zwerven veel bedelaars. Dan naar de Padre Pico steps, waar Castro een schijnaanval heeft gedaan, voor de rest niet veel bijzonders. Bovenaan de trappen horen we een omroeper, en het blijkt dat hier een opvoering is van kinderen. De temperatuur is inmiddels opgelopen, zeker na deze klim !
Dan is het even puzzelen naar het begin van een wandelroute die we willen gaan doen. Die is het 'Balcón de Velázquez', waar we een prachtig uitzicht hebben over de haven baai. Via een omweg komen we weer bij het park, waar blijkt dat Casa de Diego Velázquez pas om twee uur open gaat. Doorlopen naar 'Heredia' (straat), inmiddels heeft Daphne een vrouwelijke gids aan de haak geslagen (of omgekeerd ?). We drinken iets bij Patio ARTex, hier zijn aardige dingen te koop, maar we kopen niets (kijken kijken niets kopen).
Ook bezoeken we het geboortehuis van José María de Heredia, wat mooi is, maar helaas zijn alle bordjes in het Spaans. Dan naar het Rum museum, het personeel vraagt zich vast af wat we daar komen doen ! Het welkomstdrankje is ieder geval lekker. We drinken mierzoete koffie bij La Isabelica, echt een geweldig café waar ook sigaren worden gerold. Daphne wordt versierd !
Dan een moment rust op het Plaza de Delores plein, waar we een oudje van gisteren tegenkomen. Mark wordt ongevraagd getekend geportretteerd. Dan wil Mark door een soort winkelstraat lopen, en via een lokale markt komen we daar, maar de winkelstraat is niet interessant. Teruglopend komen we langs een dollarstore, en Mark wil hier naar binnen, maar bij de ingang moeten we onze tas afgeven, bij het naar buiten gaan blijkt één van de waterflessen van Daphne gestolen te zijn. Dan op weg naar de kerk Santa Lucia, die gesloten is, maar de koloniale gebouwen er omheen zijn mooi en geen toeristen !
Inmiddels is het huis van Velázquez open, het oudste huis in Cuba, die heeft daar mooi gewoond ! Hier komen we ook de rest van de groep weer tegen. Met de taxi terug naar het hotel, waar we nog wat gaan zwemmen en lezen.
Vervolgens nemen we een taxi (Peugeot 404 !) naar het Céspedez plein. Vanaf daar gaan we in groepjes van vijf naar een Paladare, waar we op een dakterras eten, geweldig !
Dan naar een muziekhuis met een geweldige band, en we kopen er een CD van. Her en der lopen prostituees rond (m & v !). Met z'n vieren nemen we een taxi terug. Half een in bed.

5. Zaterdag 14 augustus

Na het ontbijt checken we uit en pakken onze bus. Deze rijdt ons eerst nog door de stad. De eerste stop is het Plaza de la Revolución, waar een beeld van Maceo en 23 machetes staan.
Daarna rijden we door naar de Moncada barakken. Daar mogen we even foto's maken en dan gaan we op weg naar Cementerio Santa Ifigenia, de begraafplaats waar o.a. José Martí, Bacardí, en de moeder van Maceo liggen, maar ook Céspedes, El Padre de Patrie, en Compay Segundo. We maken de wisseling van de wacht mee, met statige muziek, en lopen over de begraafplaats. Het is heel mooi en omdat alle graven wit zijn en er veel palmbomen staan, maakt het geheel geen droevige indruk. Hierna brengen we een bezoek aan de winkel voor een rumfabriek, waar we wat mogen proeven. Ook hier wordt weer muziek voor ons gemaakt.
Dan zetten we koers naar het Castillo de San Pedro del Morro, het fort dat bij de ingang van de baai van Santiago gebouwd is in reactie op de vele piratenaanvallen. Het is vijf niveaus groot, en onze eigen gids Ernesto geeft uitleg. Het is heel heet en de zon schijnt fel. In de bus kunnen we even afkoelen - al had ik dat liever gedaan in de zee onder het kasteel...
We stoppen even voor een klein hapje omdat we pas over ongeveer een uur zullen gaan lunchen. Ik heb nog geen trek dus eet niets, maar Mark wel. Dan rijden we verder naar de Basilica de Nuestra Señora del Cobre, de kerk van de zwarte maagd. We stoppen even voor een foto, en hier kunnen we een kaarsje kopen. Dat doe ik, en dan krijg ik meteen steentjes in m'n handen geduwd, die ik eigenlijk niet wil hebben. Eenmaal bij de kerk worden we letterlijk belaagd door verkopers, maar Mark weet ze te stoppen door op dezelfde toon en volume 'wat moet je' te zeggen. In de kerk brand ik een kaarsje voor mamma, en ik moet even een traantje pinken. De kerk is mooi en eenvoudig, maar de achterkant hangt helemaal vol met briefjes en symbolen van mensen die om een gunst hebben gevraagd. We lopen om de kerk heen om de voorkant te zien (en de binnenkant). Dan gaan we weer op weg.
Het blijkt een erg lange rit te worden, die zelfs koud wordt door de airco, en het gaat regenen. We missen de lunchstop en de chauffeur lijkt de weg kwijt te zijn, maar aan het einde van de middag komen we aan in ons hotel.
Niet het hotel van de lijst, maar een ander in Bartolomé Masó (Balcón de la Sierra) waar we worden opgewacht met een rum cola. Daarna geven we op wat we willen eten en gaan naar de kamers. Er zijn huisjes voor 4 personen en kamers voor 2. De onze heeft geen water en geen ramen. Ik wil even douchen maar het water doet het niet. We gaan op onderzoek uit en het schijnt een half uur te duren. Inderdaad, er is water, en ik stap eronder. Maar net als ik met m'n hoofd vol shampoo sta, houdt het er weer mee op. Het regent, dus dan maar in badpak naar buiten. Dat werkt niet echt, maar Mark regelt wel weer voor me dat het water het weer doet. Ik heb nog net tijd genoeg voor we gaan eten, maar Mark niet. Hij werkt het dagboek bij en dan gaan we naar de eetzaal - we zijn de laatsten.
Het eten is niet bijzonder - komkommersalade = een paar plakjes komkommer; brood met boter = hele oude boter en spaghetti met tomatensaus = koud en smakeloos. De kaas met 'jam' is wel lekker en de koffie ook. Inmiddels is er een bandje aangetreden, maar ze zijn niet zo goed. Mark gaat even douchen, en een van de bandleden vraagt aan Manon of we de muziek soms niet leuk vinden omdat we niet dansen... wat sneu, we zijn ook gewoon allemaal zo bleu.
Iedereen gaat betalen aan de kassa en dan drinken we nog een drankje aan het zwembad met Hans, Sylvia, Bas, Björn en Perry. Dan gaan we naar ons huisje (vies huisje) waar we de klamboe ophangen en gaan slapen.

6. Zondag 15 augustus

Omdat de airco veel herrie maakt en eigenlijk geen kou produceert, en er toch geen ramen in het vieze huisje zitten, hebben we de airco uitgezet. Nat van ons eigen zweet worden we wakker om 5:50 uur, dus eerst even douchen. Slecht geslapen door de warmte en de blaffende hondjes. Het ontbijt is karig met minibroodjes kaas en gebakken ei. O ja, we moeten de (vieze) rijst van gisteravond ook nog betalen. Mark maakt foto's bij opgaande zon.
Dan in een vrachtwagen met open bak naar Santo Domingo ! Onze 'eigen' bus trekt het heuvelachtige terrein niet. We gaan beiden op de grond zitten van de bak. Spullen droppen bij het bungalowpark en doorrijden naar het startpunt van de wandeling in het natuurpark in de Sierra Maestra. Deze weg is zeer stijl: van 250 naar 950 meter in 4-5 kilometer (40% !).
We maken onder begeleiding van een gids een wandeling door het bos. We zien onder andere de nationale vogel van Cuba. We lopen ook langs diverse hutten van waaruit Castro zijn aanvallen is begonnen. Een soort museum laat allerlei foto's en artefacten uit die tijd zien.
Teruggekomen in het hotel is het lang wachten totdat de bungalows klaar zijn, de tijd doden we met drankjes en het dagboek bijwerken en pootje baden in een riviertje en dammetjes bouwen en visjes vangen. Eindelijk krijgen we onze sleutel, we gaan kleren wassen en douchen (emmer regelen bij het restaurant).
Om ±8 uur is het varken, dat al enkele uren boven houtskool draait, gaar. Dat is lekker! Ook treedt er weer een bandje op, waarvan we de CD kopen. Dan was binnenhalen en om 11 uur gaan slapen.

7. Maandag 16 augustus

Om 6:45 uur gaat de wekker en staan we op. We pakken onze spullen bij elkaar en wringen de nog natte was nogmaals uit, voor we het in plastic zakken stoppen. Het ontbijt bestaat uit broodjes kaas en melk en koffie, maar het tweede broodje van Mark komt nooit aan (opgegeten door de laatkomers?). Dan hijsen we ons weer met bagage in de vrachtwagen, waar vervolgens nog een stuk of 20 Cubanen bij kruipen. Vol is niet vol...en het is proppen.
Bij het hotel van gisteren stappen we over in onze bus en dan rijden we naar Bayamo. Daar mogen we een half uurtje rondkijken, op het Parque Céspedes uiteraard weer een beeld van deze Padre, maar ook een borstbeeld van Perucho Figueredo, die het volkslied schreef. De kerk bevat tekst en plaatjes die aan deze gebeurtenis herinneren.
We lopen wat rond en ik moet plassen, dus doe dat in een erg vies kot bij een restaurant. Dan gaan we verder naar Las Tunas. Daar gaan we lunchen - en natuurlijk krijgen we weer muziek.
Na het eten gaat Mark nog even met Hans de stad in terwijl de rest luistert naar de muziek. Dan rijden we weer verder naar Camagüey. Het hotel ligt net buiten de stad en is een Russisch gebouw. De kamers zijn mooi en de binnentuin is prachtig. Er is ook weer een zwembad. Terwijl ik verkoeling zoek, zoekt Mark het sportkanaal op tv. Daarna komt hij ook naar het zwembad om te lezen en ik schrijf in het dagboek. Na een lekkere douche gaan we met zijn allen naar een Paladare in de stad.
De stad is erg mooi, met koloniale gebouwen en slingerende straatjes. De Paladare is een nauwe gang met een hele lange tafel, en heeft goed eten. Er is alleen kip of varken, maar dan wel met een heleboel variatie. Na het gezellige, en muziekloze, diner wandelen we terug naar het Parque Ignacio Agramonte, wat een erg mooi plein is, met een beeld en heel veel groen. Er is ook een galerie van een kunstenaar (Illena?), die mooie schilderijen maakt, waar met name diklippige en rondbil-borstige dames en katten in voorkomen.
Met de bus terug en we slapen al bijna. De was is nu droog maar we zijn te moe om die op de te vouwen, dus gaan direct slapen.

8. Dinsdag 17 augustus

Om half zeven gaat de wekker. Daphne heeft buikpijn, en met de heupen gaat het ook nog niet best. Het ontbijt is selfservice en zeer uitgebreid met fruit, gebakken eieren, etc.
We gaan met z'n allen de bus in en vertrekken naar het centrum van Camagüey. Eerst bezoeken we de Iglesia de Nuestra Señora de la Merced op de Plaza de los Trabajadores samen met Björn en Bas en zien daar een massief zilveren doodskist, gemaakt van gesmolten munten. Helaas is de catacombe gesloten.
Dan stappen we op een bici-taxi en spreken af voor 2,5 uur voor 5,=. Als eerste gaan we naar het Teatro Principal waar in het weekend opvoeringen worden gehouden. Dan langs een kleine kerk waar een kopie staat van de Maagd uit El Cobre. Dan naar Plaza del Carmen, met mooie kleuren huizen in een aansluitende straat. In de kerk op het plein, die zoals alles in Camagüey 'mas importante' is, wordt een dienst gehouden. Dan naar de necropolis, hier worden we achtervolgd door de dame die ons het kaartje heeft verkocht. Niet zo interessante begraafplaats.
Hierna naar de Mercado, waar van alles wordt verkocht voor kleine bedragen. Angelo koopt hier bananen, guaves en een soort groene pingpongballetjes met roze, zoet vruchtvlees. Dan een heel eind fietsen naar de kathedraal, het is vals plat en de fietser heeft het warm want het zweet staat hem op het voorhoofd. Dus bieden we hem een drankje aan. Op het plein staat een monument voor Ignacio Agramonte, een vrijheidsstrijder uit de negentiende eeuw. Hier hield de paus een massadienst !
Op naar het Plaza San Juan de Dioz met een ziekenhuis dat we niet bezoeken.
Terug naar het startplein, maar we willen nog een kerktoren beklimmen. Angelo begrijpt niet welke kerk we bedoelen, dus neemt hij ons mee naar het Gran Hotel waar van het dak mooi uitkijken is. Terug bij de bus rekenen we met Angelo af, nu zegt hij dat de prijs per persoon is, dacht het niet.
Op naar Santa Clara, en onderweg stoppen we bij een wegrestaurant in de middle of nowhere. Hier is beperkt voedsel verkrijgbaar. Het hotel is een hutjespark. Wij zitten in een gecombineerd hutjesgebouw, erg mooi van binnen.
Daphne gaat zwemmen en piña colada drinken, Mark schrijft het dagboek. Het buffet is lekker en uitgebreid. Aansluitend is een modeshow, maar Daphne gaat naar bed. Mark danst verder op 70's en 80's muziek, half een in bed.

9. Woensdag 18 augustus

Weer om 6:45 uur op en dan ontbijten. Ik voel me niet lekker en ook Mark heeft een rotnacht gehad, met overgeven. Ik ben aan de diarree. Voor we vertrekken gaat Marco met vijf van ons naar de dokter (Bas, Björn, Mark, Erwin en ik). Iedereen heeft last van buikpijn en diarree, en omdat ik ook hoofdpijn en pijn in mijn ogen heb, wordt mijn bloeddruk gemeten. Die is ineens 140 over 95 (normaal 110 over 65) dus ik krijg een pilletje en het advies thuis een arts te raadplegen. Veel administratie en $15 verder kunnen we dan eindelijk op weg naar Santa Clara, waar we het monument en mausoleum van Che bezoeken. Dan rijden we verder naar de ontspoorde treinen, 1958. Ik blijf in de bus zitten want voel me ziek.
Even verderop staat een beeld van Che met allerlei figuurtjes erop die dingen uit zijn leven symboliseren - erg mooi! In het centrum van de stad mogen we een uur rondlopen, maar we voelen ons allebei niet goed dus zoeken een plekje op het plein.
We bedenken dat het leuk zou zijn om bovenop het hotel aan het plein wat te drinken, maar nemen de verkeerde deur. Binnen zitten nog meer zieken, en we bestellen cola aan de bar. Daar wordt Mark aangesproken door een oud mannetje. Hij wil graag dat Mark een foto van hem maakt en die dan in drievoud naar hem opstuurt: een voor hem, een voor zijn broer en een voor zijn zus. Zo gezegd, zo gedaan.
Daarna rijden we door naar Remedios. De rit is weer erg schommelig en schokkerig en tegen de tijd dat we aankomen bij het hotel ben ik helemaal ziek. Mark ook, maar minder. De kamers zijn nog niet klaar, dus gaan 'we' eerst lunchen, maar ik moet niet aan eten denken, en Mark regelt al een kamer voor me, dus ik duik mijn bed in en slaap. Een paar uur later komt Mark ook en we brengen de rest van de middag slapend door.
Om een uur of 8 gaan we eten, en dat valt goed, hoewel de darmen en maag pijnlijk blijven bij mij en Mark zich gammel voelt. We praten met Frans en Marianne, en er wordt weer muziek gemaakt. Gezellig. Na het eten maken Mark en ik een rondje over het plein, en praten met wat Cubanen.
Dan is inmiddels de salsa-les begonnen. Ik wil wel meedoen, maar Mark niet echt. Wel wil hij meedoen als er in paren moet worden gedanst, maar het is moeilijk maat houden. Björn doet nog een poging met mij maar zonder succes. We taaien af, en met harde muziek op de achtergrond vallen we in slaap.

10. Donderdag 19 augustus

Vandaag mogen we wat uitslapen, want we vertrekken pas om negen uur ! Toch op tijd opstaan, want de bediening in het hotel-restaurant is traag. We gaan naar het strand ! Via een toegangsweg in zee komen we bij het eiland Cayo las Brugas. Eenmaal daar spurt Mirjam naar het strand, wat een enthousiasme.
Daphne heeft een mooi plekje gevonden onder een palmboom, echt een bounty strandje. De hele dag vermaken we ons met snorkelen, frisbeeën en lezen. Om half twee eten we een hamburguesa, en om vier uur vertrekken we weer met de bus, een Cubaanse familie meenemend. Iedereen is ergens wel verbrand, terwijl er toch aardig wat wolken zijn geweest. Daphne voornamelijk billen.
In het hotel douchen en aftersunnen, en dan snel naar de bar voor een cocktailles. Dan eten bij een Paladar in de binnentuin, lekker voorafje met pasta/vis volgens Daphne. Op het centrale plein is het feest met muziek en kermis voor de kleintjes. De attracties zijn geweldig van eenvoud maar alle werken, waarschijnlijk al zo'n vijftig jaar. O.a. draaimolens, 'reuzen'rad, elektrische karretjes. Dan drinken we nog iets bij een café. Daphne gaat dan slapen, Mark drinkt nog wat in de bar van het hotel.

11. Vrijdag 20 augustus

We moeten weer vroeg op, want om 8 uur vertrekt de bus. We ontbijten dus om 7 uur, en gaan net na achten op weg naar Trinidad. Helaas rijdt de chauffeur wel eerst verkeerd, maar een om een uur of half elf komen we bij het hotel aan een stuwmeer, het Hanabanilla stuwmeer.
Daar gaan we wandelen, driehonderd meter klimmen door een bosachtige omgeving over een natuurpad. De uitzichten en de natuur zijn schitterend ! Wel horen we de muziek van het hotel in een groot deel van het gebied. De achterblijvers kregen zeker oefeningen ? (Mirjam, Annelous en Björn).
Bovenop de berg woont een familie, de familie Rei, die ons uitnodigt voor een hapje en een drankje, uiteraard met live muziek. Wij hebben op onze beurt cadeautjes voor hen meegebracht: kleding, zeepjes, knuffeltjes voor het kleine meisje. Na de stop gaan we weer naar beneden; deze tocht is veel korter !
Bij het hotel eten we een broodje en sommigen zoeken even verkoeling in het zwembad.
Daarna rijden we door naar Trinidad, een oude piratenstad. Net als we aan ons welkomstdrankje met briefing zitten, breekt er een stortbui los - spectaculair ! We kunnen niet douchen want er is geen water, en ook geen stroom. Dus hangen we wat rond rondom de patio (wel heel ontspannend !). Als het water weer stroomt douchen we even, en dan doe ik de was weer. Vervolgens gaan we eten.
Annelous is ziek en heeft flink koorts, dus langs de dokter -> ontstoken keelamandelen. We kletsen nog wat bij de patio, en dan gaat Daphne zich klaarmaken voor de nacht, terwijl Mark wat blijft plakken.

12. Zaterdag 21 augustus

Omdat we een vrije dag hebben kunnen we wat uitslapen en staan dus om half negen op. We gaan vandaag wat rond Trinidad lopen. Bij het Museo Histórico Municipal wat niet zo interessant is: de muren zijn beschilderd in patronen, en niet zo veel zeggend meubilair. Vanuit de toren hebben we een mooi overzicht over de stad.
Voor de ingang van het Museo Romántico komen we Bas tegen die zegt dat de helft gesloten is, en dat je je tas niet mee naar binnen mag nemen. We lopen dus door naar het Museo Nacional de la Lucha Contra Bandidos. Daar zijn veel oorlogsrelikwieën te zien, maar de teksten zijn helaas in het Spaans. De Iglesia Parroquial de la Santísima Trinidad is wit van binnen, behalve het houtsnijwerk, verder niet veel bijzonders. De trappen naast de kerk op, naar het Casa de la Música, maar hier is alleen de CD-shop van interesse. We stoppen even bij het Palenque de los Congos Reales om te luisteren naar ritmische muziek en dans.
Via de Mercado lopen we naar Cremería Las Begonias, waar we een sandwich met fris nuttigen, en Mark een poster van Che koopt. Die dumpen we bij het hotel, dan gaan we op zoek naar de keramiek fabriek El Alfarero, maar omdat de Footprint niet helemaal duidelijk is verdwalen we, maar worden daarna door een amigo naar de fabriek geleid. Daar zien we een demo, kopen twee waxinelichtjeshouders, en zien hoe onze amigo zijn commissie vangt. Dan lopen we terug maar onze amigo blijft plakken totdat we hem twee dollar geven.
In het hotel drinken we pils, lezen we en werken het dagboek bij. Net zoals gisteren gaat het heel hard regenen, en Mirjan en Daphne nemen een douche onder een kapotte regengoot omdat het water en elektriciteit het niet doen. Zal je net zien op zo'n hete dag. We lezen wat in het bijzijn van de groep, en om acht uur gaan we eten, daar valt opnieuw de stroom uit. Het buffet is koud maar best wel lekker, en je kan tenminste zelf kiezen en de boontjes en de rijst met bonen links laten staan.
We gaan met een beperkte groep door de donkere straten naar de trappen waar wordt gedanst. Daar is wel elektriciteit. Er wordt geweldig gedanst: één jongen met twee meisjes, en vier paren tegelijkertijd en door elkaar heen. Marco blijft achter en we gaan met z'n zessen op zoek naar het hotel. Via een omweg komen we er.

13. Zondag 22 augustus

We staan om 7:30 op; om 9 uur vertrekt de bus naar Valle de Collantes, een natuurgebied met een waterval. Het is een facultatieve excursie, dus niet iedereen gaat mee. Het is een uurtje rijden, en dan zitten we in een schitterend natuurpark.
Daar beginnen we aan een afdaling die een uur duurt, over een rotsachtig/modderig en glad natuurpad, totdat we bij de waterval komen. Die is erg mooi. Even verderop kunnen we onder aan de waterval zwemmen in het koele water. Op de rotsen eten we onze boxlunches op, en nemen nog een duik voor we weer op pad gaan omhoog.
De klim is erg heftig, we zweten ons het apezuur. Eenmaal boven mogen we wat drinken bij een hotel, en gaan dan terug naar de bus, die bij het kuurhotel staat. Dat is een echt Russisch ogend lelijk gebouw. In de bus slapen we even en zijn dus zo terug. Verrassing: er is geen water dus kunnen we niet douchen.
We gaan op zoek naar een winkel die chips verkoopt, maar die is dicht. Dus gaan we via het parkje weer terug naar het hotel, waar we een doos Pringles van Bas krijgen. Vervolgens slapen we een uurtje, ik heb hoofdpijn.
Om 18:30 drinken we wat met de anderen, daarna gaan we op pad naar de Paladare, waar we (de meesten) kreeft eten - best lekker maar wel veel. Dan strijken we neer in een café met live muziek; leuke muziek ! Sylvia wordt verschillende keren ten dans gevraagd, tot ze vlucht. Wij gaan om 22:30 terug naar het hotel en vallen snel in slaap.

14. Maandag 23 augustus

Iets na zevenen staan we bij de ontbijtzaal, maar deze gaat pas om half acht open. Daarom maar eerst de tas inpakken. Stipt om half acht staan we weer bij de zaal. Tien minuten na onze bestelling, waar we overigens een kwartier op moeten wachten, blijkt dat diverse ingrediënten niet aanwezig zijn. Grote hilariteit dus.
Bas moet naar de dokter, dus vullen we deze tijd met Olympische Spelen en internet.
Dan met de bus naar Valle de los Ingenios, dit was een vallei waar vroeger suikerriet werd verbouwd.
Om te voorkomen dat slaven konden ontsnappen, is er een toren gebouwd vanwaar de gehele vallei kon worden bekeken. Een prachtig uitzicht ! Daarna bezoeken we originele slavenhuizen en het huis van de plantage eigenaar.
Daarna anderhalf uur in de bus naar Cienfuegos, waar we direct doorrijden naar het Palacio de Valle, een soort paleis in Moorse stijl. Echt ieder hoekje is bezet met een of ander patroontje, alleen jammer dat de Cubanen het zo laten vervallen. We worden ontvangen door een piano spelende vrouw, geheel in de stijl van de tijd van Batista, die mij de mooiste man noemt die ze ooit heeft ontmoet. Maar dat wisten we toch al ?? Dan moeten we snel weg want de volgende groep toeristen met een mooie man komt eraan ! We drinken een ontvangst drankje op het dak, prachtig uitzicht, en lopen daarna door het gebouw/paleis, prachtig.
We rijden door naar Parque Martí. We proberen eerst geld op te nemen, maar de bank sluit voor onze neus. Dan maar een andere bank om $500 op te nemen. Door naar Teatro Tomás Terry, een origineel gebleven theater uit 1889 met prachtige plafond beschildering en originele stoeltjes, je waant je hier in vroegere tijden.
Dan gaan we wat eten aan de overkant van het plaza bij El Palatino: een sandwich met kaas, lekker en origineel !
Dan snel borrelhap inslaan, en de bus in op weg naar de Varkensbaai waar we het museum bezoeken van de inval van de Cubaanse Amerikanen, alleen het licht doet het niet, ter compensatie hoeven we maar $ 1 in plaats van $ 2 te betalen. In het donker legt Marco een en ander uit. Ik ga op het luchtafweergeschut zitten.
Dan moeten we opschieten want Mirjam wil naar het strand ! Door naar het bungalowpark. Hier stikt het van de muggen, je blijft ze wegslaan. Daphne gaat snel de zee in. Dan eten, terwijl we eten wordt het restaurant ontsmet door een kerel met een rookmachine, maar dat mag niet baten. Uiteraard wordt weer het 'Guantanamera' ten gehore gebracht door een opgetrommeld bandje. Dan door naar de entertainment: een nieuw bandje met ondefinieerbare muziek, gelukkig is er drank. Slapen onder het muskietennet met de airco aan.

15. Dinsdag 24 augustus

Om 7 uur staan we op. Mark gaat douchen en de klamboe opruimen, terwijl ik een frisse duik neem in de zee. De zee is heerlijk koel nu, maar de muggen vreten me op. Daarna even douchen terwijl Mark schrijft en dan ontbijten. Dat duurt erg lang, want de bediening is nogal traag, maar het is wel lekker.
Even na 8:45 gaan we op weg naar onze eerste bestemming van vandaag: een krokodillenfarm. Mirjam en Annelous vinden het niet kunnen maar kunnen niet aangeven waarom (en bijvoorbeeld intensieve veehouderij wel). Zij blijven dus bij de bus, terwijl wij gaan kijken. Ik vind dat ze erg mooi zitten, veel plek en het park is mooi aangelegd. Ik mag een babykrokodilletje vasthouden en hij is heel zacht !
We vervolgen onze weg naar Soroa, over de zogenaamde autopista, waar veel karren en voetgangers zijn. Onderweg eten we pizza met kaas (eigenlijk andersom), en voeren de daar lopende katjes. Ze zien er goed uit. Op een gegeven moment krijgen 'de dames' er genoeg van en dus gaan we weer op weg.
Op een gegeven moment valt het me op dat de bomen er wel heel armzalig uit zien, met veel gebroken takken of zelfs zonder bladeren. Het wordt steeds erger, tot we ook ontwortelde bomen zien en omgewaaide elektriciteitsmasten. Ernesto verklaart dit door de orkaan die twee weken geleden plaatsvond.
Dan komen we aan in Soroa - bij een mooi hotel met tweepersoons huisjes en een zwembad. We kunnen er naar de masseur (doen de dames en Sylvia), of naar een orchideeëntuin, een beklimming naar een kasteeltje of eentje naar een uitzichtpunt met gieren boven je hoofd. We spreken af naar de tuin te gaan (Arjan en Linda, Hans en Sylvia, Bas en Björn en wij) en die is erg mooi met een goede gids. Helaas begint het te regenen. B en B gaan dan naar het kasteeltje, terwijl Mark en ik de gieren willen zien en de rest kiest voor de waterval.
We zijn amper op weg of de regen wordt een hoosbui en we besluiten maar terug te gaan naar het hotel. Helaas ! Daar gaat het steeds harder regenen en onweren, en binnen no-time staat alles blank en zijn de paadjes veranderd in stromende riviertjes. De elektriciteit doet het niet, maar het water wel, dus doen we maar de was.
Na enige tijd wordt het weer wat beter en mag er weer gezwommen worden. Dat doen we dus ook. Na de douche doet de elektriciteit het ook weer, dus ontspannen we wat met tv en dagboek.
Om half acht gaan we eten - het is inmiddels droog; in de eetzaal staan deze keer losse tafels. Wij eten met Marianne en Frans. Gezellig èn lekker (rundvlees). Daarna spelen Mark en ik een spelletje poule wat ik met 3-0 verlies. Tot slot nog wat muziek aan de bar en om middernacht slapen we.

16. Woensdag 25 augustus

Om kwart voor zeven gaat de wekker. Bij het ontbijt kunnen we kiezen uit drie menu's.
We gaan een wandeling maken. Perrie valt af, dus blijven Hans, Marc(o), Joop, Arjan en wij over. Onze gids Alberto, die verdacht veel lijkt op Che (en er ook dezelfde ideeën op na houdt, zoals zou blijken), gaat gekleed in verbergende legeroutfit. Hij begint met een overzicht aan te wijzen op een kaart.
Dan gaan we het oerwoud in, geweldig hoe alles de grond uit schiet. Che weet veel over het oorspronkelijke oerwoud, en de medicinale en culinaire toepassingen van planten. Door de recente regen zijn de paden modderig en glad. Door deze regen is een stroompje veranderd in een woest stromende rivier die we nu niet over kunnen, daarom volgen we de oever stroomopwaarts. Op het keerpunt gaan enkelen, waaronder Daphne, zwemmen.
Hier ontstaat ook een politieke discussie. Het blijkt dat Che er nogal idealistische gedachten op na houdt. Dan lopen we vrijwel de identieke weg terug. Het begint langzaam, maar steeds harder te regenen. Het laatste stuk zelfs keiharde tropische regenbui.
Geheel doorweekt komen we aan bij het hotel om ongeveer half een. Om twee uur moeten we de kamer verlaten, daarom snel inpakken en iets eten, dit laatste duurt echter verschrikkelijk lang. Anderhalf uur in de bus naar grotten waar Che zich bevond/schuil hield tijdens de Cuba raketten crisis. Erg donker en vochtig. Intussen onweert het er op los.
Dan weer de bus in naar Viñales, wat een hotel is met een prachtige uitzichten (volgens Bas 'a room with a view'). De lange tafel wacht op ons, ditmaal varkensrollade, wel lekker. Dan gaan we nog wat afzakken in de bar, de vrouwengrappen zijn niet van de lucht. Twaalf uur slapen.

17. Donderdag 26 augustus

Weer om 7 uur op want Mark wil het uitzicht bij zonsopgang vastleggen. Na het ontbijt (met brood maar zonder beleg) gaan we om negen uur met zijn 14-en op weg. Eerst naar Jardín de Caridad, in Viñales, waar inheemse planten en bomen groeien en bloeien. Wat ook opvalt zijn de versieringen en de tuin en het huisje: overal speelgoeddingetjes, blikjes, plaatjes. Ook veel hagedisjes.
We krijgen wat vers fruiten gaan dan weer op weg, nu naar de grot waar de slaven zich ophielden na hun ontsnapping. Groot en mooi ! (El Palenque de los Cimarrones).
We rijden weer verder naar Pinar del Río, waar de sigarenfabriek gesloten is voor de lunch. Dus gaan we eerst naar een drankenfabriek, waar we mogen proeven van het sterke goedje (Fábrica de Guayabita). Buiten delen we pennen uit en binnen bedenken we dat we blij mogen zijn met onze banen, als we zien hoe een vrouw de hele dag dozen moet vouwen.
We willen inmiddels wel wat eten dus gaan we op zoek naar een restaurantje. Dat wordt vrij snel gevonden, maar het brengen van het eten duurt wel erg lang.
Na deze stop kunnen we dan naar de sigarenfabriek (Fábrica de Tabaco Fransisco Donatién), waar we het hele proces kunnen zien. De dames aldaar willen geld van ons hebben, en ik krijg het gevoel dat we 'aapjes' kijken. Ik koop een sigaar voor Erik en dan gaan we terug naar het hotel. Onderweg koopt Mirjam 15 mango's, waarvan ik er eentje krijg.
De rest van de middag kunnen we relaxen. Lekker lezen op het balkon met schitterend uitzicht - er vliegen zelfs gieren vlakbij ! Totdat een onweer steeds dichterbij komt (dat kun je van veraf naderbij zien komen) en ten slotte ontaard in een enorme stortbui.
Mark en ik hebben besloten vanavond eens niet met de groep, maar samen te eten. Dus informeren we even bij Marc hoe laat we morgen afreizen, en halen dan een drankje voor op ons balkon. Daar genieten we van de zonsondergang en prachtig uitzicht voordat we gaan eten. Dat duurt erg lang, met name het brengen van de kaart en het opnemen van de bestelling. Samen maken we een fles wijn soldaat, die me zwaarder valt dan verwacht.
We kijken nog even naar wat Afrikaanse dans en willen weer poolen, maar dat is al dicht dus gaan we terug naar de kamer en vroeg naar bed.

18. Vrijdag 27 augustus

Om half zeven gaat de wekker, om acht uur vertrekken we naar het eiland Cayo Levisa. Onderweg vertelt Ernesto fijntjes hoeveel tip we ieder van de reisleiders moeten geven: $1 per reisleider per dag per reiziger. Cayo Levisa ligt vlak aan de kust, om daar te komen moeten we met een boot, waar we een uur op moeten wachten.
Negen van ons gaan snorkelen met boot uit de kust. We stoppen bij een rifje van 3-5 meter diep. Het is mooi maar niet spectaculair. Het koraal is grotendeels kapot en we zien de beloofde manta's en murenes niet, wel veel klein grut en enkele grote barracuda's.
Terug op de Cayo zijn de huisjes nog niet schoon, dus lopen Daphne en ik eind langs de kust op zoek naar een schaduw- en privé plekje. Een echt bounty-eiland ! Het water is lekker warm. Dan komen er wat wolken en gaan we de sleutel ophalen.
Helaas zitten we niet in een losstaand huisje aan zee, maar in een 'flatgebouw' (volgens Daphne). Om zeven uur is een briefing waar wordt besloten de volgende dag om 13 uur te vertrekken in plaats van 9 uur.
Dan gaan we genieten van de zonsondergang, leuk om te zien hoe de kleuren steeds veranderen.
Aangezien het de enige keuze is op het eiland, eten we bij het restaurant van het hotel. Gevolgd door drank. Daphne vindt het niet gezellig, wordt opgegeten door de muggen en gaat slapen, Mark volgt snel daarna.

19. Zaterdag 28 augustus

We mogen uitslapen dus de wekker wordt niet gezet op zeven uur. Om half negen zijn we allebei wakker en gaan dan op ons gemakje ontbijten. Dat duurt nogal lang, maar om tien uur zit Mark dan toch op het balkon van onze kamer, terwijl ik op het strand lig te lezen, Mark wil niet meer in de zon. En ik op een gegeven moment ook niet meer.
Om 12:20 zijn we allebei weer schoon gedoucht en gepakt en bezakt lopen we naar het restaurant voor een broodje. Om 13:00 vertrekt de boot terug, en aan het vasteland staat onze bus te koken. Als de temperatuur gezakt is naar 38°C gaan we op weg naar Havana.
Deze laatste rit is weer erg hobbelig en draaierig, en er gaan een tweetal enveloppen rond, een voor de buschauffeur (die van ons samen $15 krijgt) en een voor Ernesto (samen $ 20).
Eenmaal in Havana bezoeken we het Plaza de Revolución (10 minuten, eigenlijk te kort), waar het silhouet van Che is afgebeeld op een gebouw, en waar een 'obelisk' van 45 meter staat. Geen tijd om daar naar boven te gaan, en we rijden langs het Necrópolis Cristóbal Colón, waar > 800.000 graven zijn, en een eigen kerk. Over de Prado gaan we dan richting hotel.
Vanuit onze kamer op de zevende verdieping hebben we een mooi uitzicht ! Het zwembad is vies maar geeft wel een mooi uitzicht. Eigenlijk willen we samen gaan eten, maar omdat alles nogal ver weg lijkt te zijn, besluiten we toch maar met de groep mee te gaan. Om 19 uur wachten we met de anderen op Ray de buschauffeur en Ernesto, maar tevergeefs. Om half acht gaan we dus maar op stap.
We lopen via de Prado naar het centrum van de oude stad, Parque Central. Daar pakken we de Obispo, waar onder andere een oude apotheek zit. We gaan eten bij café Paris, waar de pizza heel goed zou moeten zijn, maar de live muziek erg hard is (je moet letterlijk schreeuwen tegen elkaar), en de pizza valt ook tegen.
Na het afrekenen (je moet hier volgens de rekening standaard 10% fooi geven) lopen we terug en drinken we nog wat voor we een fijne douche nemen (we zijn heel vies - maar de douche moet je wel weer met de hand vasthouden) en eindelijk naar bed gaan.

20. Zondag 29 augustus

We hebben de dag aan onszelf en staan dus pas om half negen op. Het ontbijt is een lopend buffet.
We willen de wandeltoer doen Marc(o) voor ons heeft uitgezet. Deze begint bij het monument van Maximo Gomez, uit de tijd van de onafhankelijkheidsstrijd. Het muziekmuseum skippen we, maar we gaan wel naar binnen bij het revolutiemuseum in het voormalig presidentieel paleis, een erg mooi gebouw inclusief balzaal (volgens Daphne). Het museum vertelt het verhaal van de eerste komst van de Spanjaarden tot en met de huidige tijd. Alleen met de eerste verdieping zijn we al een uur bezig, in totaal drie te gaan ! Gelukkig is het verhaal vanaf 1959 bijzonder eenzijdig (lees: nationalistisch) en kan dus geskimd worden. Aan de achterzijde van het museum is de befaamde boot 'Granma' te zien en andere stukken wapentuig. Dan drinken we wat bij het museum.
Het is inmiddels 1 uur en het kunstmuseum gaat om 2 uur dicht, terwijl wordt aanbevolen daar een halve dag rond te brengen, we stellen dit uit tot dinsdag ochtend.
Door naar Edificio Bacardí, onduidelijk waarvoor het dient, maar het is een mooi gebouw met veel marmer van buiten. Dan hotel Sevilla, wat een pracht en praal van binnen, en we zien foto's van beroemde gasten als Hemingway en Al Capone. Dan lopen we over het Prado waar een kunstmarkt is. Een mooie laan met middenpad met bomen.
We eten een hamburger/sandwich bij het hotel Telégrafo tegenover het Parque Central. Luxe en met wijn ! We gaan ook even binnen bij het Cabaret Nacional, een mooi gebouw. Door naar het Capitolio Nacional, wat een groot gebouw met heel veel marmer, hoge zalen en in detail afgewerkt. Buiten voor het Capitool laten we een trucage foto maken. De fotograaf heeft een mini-doka daarvoor, zo kan het dus ook !
O ja, we zijn ook nog op het dakterras van hotel NH Parque Central geweest voor een uitzicht over de stad. Blijkbaar waren we vijf sterren waardig want we mochten zo doorlopen ! Via het Fuenta de la India (niet zo interessant) lopen we naar het centraal station via een arme buurt. Bij het station kopen we wat te drinken. Dan willen we nog drie kerken bezoeken, maar er is er maar één open.
Dan nemen we een oude Amerikaanse taxi naar hotel Nacional, helemaal in stijl voorgereden tot aan de portier. Ook hier weer veel pracht en praal in dit hotel uit 1930. In de tuin, met uitzicht op de haven, drinken we drankjes voor $ 6. Voor het eerst in de vakantie werken de zeeppompjes op het toilet hier in Cuba ! We lopen terug naar het hotel, daar is een feest in voorbereiding met veel herrie, wat een pech met de hoofdpijn van Daphne, die heeft een dipje.
We lopen naar het Italiaanse restaurant dat we eerder hebben gespot aan het Parque Central. Lekker, niet te duur, en vriendelijke en vlotte bediening.
Met een 'geel ei' (plaatselijke taxi) gaan we terug naar het hotel voor $ 5. In de lobby drinken we wat, schrijven het dagboek, en ontmoeten de andere reisgenoten.

21. Maandag 30 augustus

Om half acht gaat de wekker, want we willen de hitte een beetje voor zijn. Na het ontbijt begeven we ons dus naar het Castillo de la Punta, voor het uitzicht op de baai. Daarvandaan lopen we langs het water richting de oude stad. De zon is al fel, dus blijven we in de schaduw lopen.
Na enig zoeken vinden we de Plaza de la Catedral. De kathedraal (Catedral de San Cristóbal de la Habana) is nog dicht, evenals de La Bodeguita del Medio, het café waar Hemingway kwam. Dus eerst drinken we een espresso bij El Patio.
De kerk is nog steeds dicht, dus lopen we wat over het plein en nemen een kijkje bij Taller Experimental de Grafica, maar ook daar zijn we eigenlijk niet welkom.
Ik zoek een plekje op het plein om te kijken naar al wat er langskomt, terwijl Mark wat meer rondloopt. Er komt een man met een halve arm naar me toe, en die vraagt om geld. Dan wil hij me een hand geven, maar ik niet, dus pakt hij m'n arm - wat een stank ! Er komt een man met een bloemenkar voorbij, en ik koop rozen om die stank van m'n arm te wrijven.
De kerk is nog steeds dicht, dus vervolgen we onze tocht. Het museum van de stad laten we links liggen, en we bekijken de Plaza de Armas, wat heel groen is en een tempeltje heeft. Het restaurant 'El Mirador', waar we van het uitzicht willen genieten, is gesloten in verband met schade na de orkaan.
We lopen weer verder, en komen op de Obispo, waar we de apotheek Farmacia Taquechel met oude potten bekijken. In een zijstraat passeren we het Museo Numismático en kunnen vanaf de straat bijna alles zien bij het Museo del Automóvil. En ik geef m'n bloemen aan iemand die ze zoekt.
Dan nog even naar de kathedraal, maar die is nog steeds dicht. De bar El Medio del M is nu wel open dus nemen we een kijkje. Dan gaan we weer verder met onze tocht, en bekijken het Maqueta de la Habana Vieja, leuk ! Er moet ook een film worden vertoond, maar die wil maar niet starten, dus lopen we naar het hotel Ambos Mundos, waar we de kamer van Hemingway willen bezoeken. Pech: gesloten wegens restauratie !
We vervolgen onze weg naar de Plaza de San Fransisco de Asís, waar we de kerk (nu concertzaal en museum en volgens Mark somber maar volgens mij mooi) en het aangelegen klooster bezoeken. Ook beklimmen we de 45m hoge toren voor het uitzicht, dat erg mooi is.
Weer beneden eten we een broodje in de schaduw van La Lonja (de beurs); de schaduw is weg als we weggaan ! Het Plaza Vieja is het eindpunt van de officiële wandeling. Mooi plein met mooie koloniale gebouwen. We willen de Fototeca de Cuba bezoeken, maar die is pas morgen weer open...
Vanaf hier dwalen we wat door de straten achter het plein, waar het verval groot is en een erge stank hangt. We komen uit bij Iglesia de San Francisco de Paula, en gaan dan verder naar het station om wat te drinken te kopen. Daar wil Mark graag de trekhaakbussen zien, dus lopen we weer door naar het park Fraternidad, naast het Capitolio. We gaan op een bankje zitten en kijken - leuk !
Via de Avenida de Italia en de San Martí en nog wat straatjes met fotomomenten voor Mark komen we bij het Parque Central, waar we weer op een bankje wat drinken en aan de praat raken met een Cubaan, een salsaleraar. Het begint te onweren, maar de regen stelt niet veel voor.
Via de Neptuno gaan we weer naar de Av. de Italia, met weer fotomomenten voor Mark, en een supermarktstop voor Daphne (onder andere rum voor papa).
Om kwart voor vier komen we moe maar voldaan in het hotel aan, waar we het dagboek bijwerken en dergelijke. Om iets na 19u gaan we naar beneden om wat te drinken. We blijken de laatsten te zijn om de kaart voor Marco te tekenen, en moeten dus (?!) de speech houden. Mark wil het wel doen - ik schrijf het. We gaan eten bij een restaurant/paladar in Vedado en Mark doet het heel goed. Marco blij.
De kok brandt zich dus krijgen we wijn en rum van het huis in plaats van rijst en patat.
Na het eten verzamelen we e-mail adressen en nemen afscheid van Frans en Marianne. Dan teruglopen naar het hotel met Hans en Sylvia; de rest per taxi. Aldaar nog wat drinken cq dansen (ook ik met Marco ! Achteraf blijkt Mark dit voor me geregeld te hebben). Om half twee slapen.

22. Dinsdag 31 augustus

De laatste dag ! Om acht uur gaat de wekker. Als eerste gaan we naar het museum van de Bella Artes, maar wat blijkt: ingaande vandaag is het museum 2½ week dicht ! Balen ! Dan maar naar de kathedraal maar die is ook dicht !
Van diverse medereizigers hebben we de tip gekregen om naar het rum museum te gaan, dat doen we dus. We krijgen een rondleiding in een groep samen met toeristen met polsbandjes. Dan belt Daphne naar haar vader. We lopen terug naar de kathedraal maar die is nog steeds dicht. Bij het La Bodeguita del Medio mogen we niet naar binnen. Wat een dag.
Er is overal watertekort want er rijden veel tankwagens. Dan lopen we via het Obispo naar het Parque Central waar we een tijdje mensen kijken. Vervolgens gaan we wat eten bij hotel Inglaterra en lopen dan terug naar het hotel om wat op te frissen. Stipt om half vier vertrekt de bus van het hotel met daarbij een emotioneel afscheid van Marc(o).
Om half zes zijn we op het vliegveld van Veradera. Wachten tot de balie opengaat om in te checken. Dan shoppen (chips en maresquino) en pizza (met kaas en ham !) eten. Terwijl we wachten vermaken we ons ook nog met flipperen.
Op een gegeven moment komt er iemand van de incheckbalie aan mij vragen of ik hem nog herken. Nee, maar hij weet nog dat Daphne om extra beenruimte had gevraagd, en of ik niet in de starklasse wil komen zitten in verband met plaatsgebrek in de economy class. Ja graag, en hij gaat het regelen.
Als ik de nieuwe instapkaarten heb gekregen loopt Bas langs, samen achterhalen we de vriendelijke meneer en hij regelt het ook voor Bas en Björn. Aan boord exclusiviteit en brede stoelen, eindelijk zit het ons ook eens mee met de toewijzing van plaatsen !!

23. Woensdag 1 september

Na een korte nacht, met nogal wat turbulenties, krijgen we weer een ontbijt en kort daarna wordt de afdaling ingezet. Bij Londen zitten we nog op 11300 meter, en over een half uur moeten we landen. De brede stoelen van de starclass zijn ons goed bevallen, al blijft het lastig slapen in een stoel.